Counseling

De counseling over de prenatale screening op down-, edwards- en patausyndroom (combinatietest of NIPT) en het SEO (20 wekenecho) vindt in principe in één en hetzelfde gesprek en los van de intake plaats. Deze onderzoeken zijn namelijk alledrie gericht op het vinden van aandoeningen of afwijkingen bij het ongeboren kind. Hier - in het kort - de belangrijkste stappen van de counseling:

1. Telefonisch een afspraak maken voor de intake: wijs de zwangere hierbij op  www.onderzoekvanmijnongeborenkind.nl. Deze website is bedoeld voor zwangeren en hun partners die meer willen weten over prenatale screening op down-, edwards- en patausyndroom en/of de 20 wekenecho. De site leidt bezoekers stap-voor-stap langs een aantal hoofdboodschappen. Ze kunnen van daaruit doorklikken naar verdiepende informatie. De digitale counselingsmodule bevat een keuzehulp 'Bewust kiezen' die bezoekers kan helpen hun gedachten te structureren over prenatale screening. De zwangere kan een overzicht van de antwoorden op de vragen printen en bijvoorbeeld meenemen naar het counselingsgesprek. Er worden ook tips gegeven voor het praten met de partner (of anderen) over prenatale screening en er zijn ervaringsverhalen opgenomen.

2. De screening aankaarten: tijdens het eerste contact met de zwangere vraagt de verloskundig zorgverlener of ze meer informatie wil over de screening op down-, edwards- en patausyndroom en het SEO. Alleen als de zwangere hier meer over wil weten volgt een counselingsgesprek. Ze krijgt de folders met informatie over de screening op down-, edwards- en patausyndroom en de 20 wekenecho. Als de zwangere niet geïnformeerd wil worden, gaat de verloskundig zorgverlener na waarom de zwangere deze keuze maakt.

3. Het counselingsgesprek
Het counselingsgesprek heeft twee doelstellingen: informatie-uitwisseling en hulp bieden bij de beslissing wel of niet prenatale screening op aangeboren aandoeningen en afwijkingen uit te laten voeren. De verloskundig zorgverleners mogen alleen counselen als ze een  kwaliteitsovereenkomst hebben met een Regionaal Centrum.

Als de zwangere kiest voor de combinatietest en/of de 20 wekenecho krijgt ze een (verwijs)brief mee waarop staat dat de counseling heeft plaatsgevonden of wordt deze informatie doorgestuurd via het elektronisch patiëntendossier. Hiermee is - impliciet - ook duidelijk dat ze toestemming gegeven heeft voor deelname aan de prenatale screening. Voor deelname aan de NIPT (in het kader van TRIDENT-2) moet de zwangere expliciet toestemming geven via het toestemmingsformulier, meer informatie hierover is te vinden op  www.meerovernipt.nl
(bron: RIVM)
 

Materialen en documenten voor professionals
Ter ondersteuning van professionals zijn hier verschillende materialen en documenten  te downloaden of te bestellen via de webshop van het RIVM.
 

Ingangsdatum veranderde kwaliteitseisen counselors

Wij hebben in een eerder stadium gecommuniceerd dat met de introductie van de NIPT de Programmacommissie voor prenatale screening veranderingen heeft voorgeschreven in de organisatie van de counseling. Zoals hierboven beschreven zal de counseling op één moment gaan plaatsvinden. Dus tijdens één afspraak zal zowel gecounseld worden over de screening op down-, edwards- en patausyndroom als over de 20-wekenecho. De counseling zal los van de intake uitgevoerd moeten gaan worden, en voor het counselingsgesprek moet dertig minuten gereserveerd worden. Deze wijzigingen gaan in per 1 juli 2017.
Om u houvast te geven bij het (opnieuw) inrichten van de counseling, heeft het RIVM enkele praktische tips op een rij gezet en voorbeeldplanningen gemaakt: lees hier meer.

Ook andere kwaliteitseisen voor counselors zijn aangescherpt en uitgebreid om de kwaliteit van de counseling voor prenatale screening te verbeteren. Alle counselors moeten verplicht 1 keer per 2 jaar een door de Regionale Centra goedgekeurde bijscholing specifiek op het gebied van counselingsvaardigheden volgen.

Omdat er beperkte nascholingsmogelijkheden zijn voor counselors, wordt er in samenwerking met de erkende opleidingsinstituten een nascholingsprogramma gemaakt. De counselors dienen een keer per twee jaar een erkende theoretische nascholing en een vaardigheidstraining voor counseling prenatale screening te volgen. 
Lees verder op onze website bij "Cursus Counseling Prenatale Screening".
Daarnaast moeten counselors ook 1 keer per 2 jaar de meest recente versie van de DIN doorlopen. Deze wijziging gaat in per 1 april 2017. Er wordt dan tot eind 2018 de tijd gegeven om aan de eis van de vaardigheidstraining te voldoen. In totaal dient de counselor 12 accreditatiepunten (6 voor nascholing, 3 voor de DIN en 3 vrije punten) per 2 jaar te behalen voor nascholing over counseling prenatale screening.

De Regionale Centra gaan voortaan controleren of de counselors voldoen aan de kwaliteitseisen. Er zal primair gekeken worden of de counselor de volumenorm haalt van 50 counselinggesprekken per jaar. Bij structureel minder verrichtingen wordt de kwaliteitsovereenkomst van de zorgverlener ontbonden. Vanzelfsprekend houden wij hierbij rekening met perioden dat men niet werkt (ziekte, zwangerschapsverlof). Als bron voor het aantal verrichtingen wordt Peridos gebruikt.

Counseling niet nodig? 

Veel zwangeren zijn al een keer gecounseld over prenatale screening bij een voorgaande zwangerschap. Het kan voorkomen dat zij aangeven geen behoefte aan counseling te hebben, omdat zij direct kiezen voor een combinatietest, NIPT of een SEO. In een dergelijke situatie en nu zeker met de komst van de NIPT, is het toch van belang om te counselen, zij het op maat. Er dient altijd geverifieerd te worden of de zwangere voldoende actuele kennis heeft van de onderzoeken om een weloverwogen keuze te kunnen maken. Pas na het toetsen van die kennis kan de counselor de zwangere verwijzen voor de combinatietest, NIPT en/of het SEO. Dergelijke counseling op maat kunt u als een volwaardig counselinggesprek beschouwen en als zodanig registreren en declareren. Als zwangeren uit principiële overwegingen aangeven niet geïnformeerd te willen worden over prenatale screening, dan dient u hen niet te counselen. Zij kunnen dan ook niet verwezen worden voor een combinatietest, NIPT of een SEO.
 

Verwijsbrief

In de praktijk blijkt dat veel zwangeren zich melden voor de uitvoering van de screening (combinatietest en/of SEO) zonder dat de uitvoerend echoscopist concreet kan zien dat counseling daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Indien de counselor geen brief (meer) mee geeft, dient men op een andere wijze de uitvoerend echoscopist te informeren dat counseling heeft plaatsgevonden: namelijk door notitie in een gemeenschappelijk (elektronisch) dossier.